Katten mogen dan soms lui lijken; diep vanbinnen schuilt in hen een geboren jager. Zelfs de meest verwende huiskat draagt het instinct van zijn wilde voorouders met zich mee. Waarom blijven katten jagen, ook als hun buik al vol is? En wat zegt dat over de manier waarop we ze het best kunnen voeden?

Wie een kat buiten op jacht ziet, kan zich moeilijk onttrekken aan het spektakel. Het begint altijd met dat typische zoekgedrag: de neus trillend, de oren licht kantelend, de ogen fel en scherp. Dan volgt het sluipen, laag bij de grond, elke spier aangespannen alsof het dier in slow motion beweegt. En dan die ene, perfect getimede sprong. Soms levert dat een muis of vogel op, maar verrassend vaak ook niet. Het jachtsucces van een vrij rondlopende kat ligt veel lager dan mensen denken: gemiddeld onder de vijftig procent.
Voor een wilde of zwervende kat betekent dat een pittige dagtaak. Een dier dat volledig op eigen kracht moet leven, moet dagelijks zo’n tien prooidieren vangen om voldoende energie binnen te krijgen. Jagen is dus geen hobby, het is noodzaak – maar wel een noodzaak die diep verankerd zit in het instinct van elke kat, van de stoere buitenjager tot de meest luxueus levende bankhangkat.

Katten zijn opportunisten

Hoewel veel mensen denken dat katten jagen omdat ze honger hebben, klopt dat maar voor een deel. Katten zijn van nature veelal solitair; anders dan wolven hebben ze geen groep waarop ze kunnen rekenen. Alles hangt af van hun eigen timing en vaardigheid. En dat maakt ze opportunisten: als ze een kans zien om te jagen, grijpen ze die, of de buik nu vol is of niet.
Dat verklaart ook waarom sommige katten trots met een muis thuiskomen, zelfs vlak na de avondmaaltijd. Voor ons lijkt dat onlogisch, maar voor een kat is het slim gedrag. Hoe meer kansen ze benutten, hoe groter de kans op overleving – althans in het wild.
Of ze een gevangen dier ook werkelijk doden, hangt juist wél af van hun hongergevoel. Een hongerige kat maakt kortere metten; een gevulde kat toont soms juist bedachtzamer gedrag, pakt de prooi voorzichtig op en brengt die zelfs mee naar huis. Vaak is dat bedoeld als een ‘cadeautje’ voor ons of als een instinctief gebaar dat de prooi in veiligheid wordt gebracht.

Waarom katten jagen

Eten zoals de natuur het bedoeld heeft

Als een kat zijn prooi opeet, gebeurt dat meestal ter plekke. Hij begint doorgaans met het hoofd – rijk aan vetten en hersenvocht – en werkt dan verder naar achter. Het klinkt misschien onaangenaam, maar voor de kat is het volstrekt normaal.
Het eten van prooi biedt twee belangrijke voordelen die vaak worden onderschat: vocht en gebitsverzorging. Wilde katten drinken relatief weinig water, simpelweg omdat ze in hun natuurlijke omgeving bijna al het vocht uit hun voedsel moeten halen. Een muis bestaat tenslotte voor ongeveer zeventig procent uit water. Daarnaast zorgt het scheuren, knagen en kauwen ervoor dat tanden en kiezen op een natuurlijke manier schoon blijven.
Dit verklaart veel gedrag dat katteneigenaren herkennen: het knabbelen op speelgoed, het jagen op alles wat beweegt en het instinct om voedsel met de bek uit elkaar te trekken.

Waarom katten met hun prooi spelen

Het spelen met een prooi – vaak gezien als wreed – is in werkelijkheid een vorm van zelfbescherming, ontstaan uit een intern conflict. Aan de ene kant is er het instinct
om te doden, aan de andere kant de angst om zelf gewond te raken. Een nog levende prooi kan immers terugbijten, krabben of ontsnappen. Door met zijn prooi te ‘spelen’
test de kat diens reacties en bepaalt hij het veilige moment
om toe te slaan. Hoe gevaarlijker de prooi, hoe langer dit spel duurt.
Huiskatten vertonen exact hetzelfde patroon bij speeltjes. Een stokje met dansende veren, een door een batterij aangedreven fladderende vlinder of een pluchen muisje kan hetzelfde jachtproces opwekken.
En opmerkelijk genoeg spelen katten intenser als ze honger hebben: het lichaam schakelt dan vanzelf over naar volledige jagersmodus.

Wat binnenkatten missen

Binnenkatten hebben doorgaans een comfortabel leven, maar dat comfort komt met een prijs: hun instincten krijgen weinig te doen. Voedsel verschijnt in een bakje, netjes op tijd. Er hoeft niet geslopen, niet gejaagd en niet geobserveerd te worden. Veel katten leren hiermee leven, maar gedragsspecialisten zien dat een gebrek aan uitdaging bij sommige katten kan leiden tot verveling, stress en zelfs ongewenst gedrag. Gelukkig kan een eigenaar dit eenvoudig opvangen door de jacht na te bootsen. Denk aan voerpuzzels, brokjes verstoppen, speelgoed waarop ze moeten ‘jagen’, of meerdere kleine maaltijden per dag in plaats van twee grote. Daarmee komt niet alleen het lichaam in beweging, maar ook het brein – iets wat even belangrijk is.

Waarom katten jagen

De link tussen prooi en gezonde voeding

Wie het dieet van de wilde kat kent, begrijpt ook automatisch wat een huiskat nodig heeft. Een muis bevat veel vocht, hoogwaardige dierlijke eiwitten en vetten. Precies de voedingsstoffen die een kat als echte carnivoor nodig heeft om te floreren. De maag en darmen van katten zijn afgestemd op vlees en orgaanvlees, niet op grote hoeveelheden koolhydraten.
Natvoer met een hoog vleesgehalte benadert deze natuurlijke samenstelling het best. Het ondersteunt gezonde nieren, houdt de vochtbalans op peil, en levert precies de juiste energie om spieren op te bouwen en een actief leven te leiden. Ook de essentiële vetzuren die katten nodig hebben voor een gezonde vacht, huid en stofwisseling vind je in natvoer.
Droogvoer heeft echter intussen een andere, maar al even waardevolle functie: het is ideaal om jachtspelletjes mee te doen. Je kunt de brokjes verstoppen of gebruiken in voerpuzzels. Op die manier wordt eten niet alleen voeding, maar ook activiteit; een mentale én fysieke uitdaging die nauw aansluit bij het natuurlijke leven van een kat. Wie het voedingspatroon van zijn kat wil afstemmen op zijn evolutionaire aanleg, kiest daarom idealiter voor een combinatie van vleesrijk, vochtrijk voer, afgewisseld met brokjes en dagelijkse uitdagingen die het jachtinstinct prikkelen. Zo krijgt de kat niet alleen wat hij biologisch nodig heeft, maar ook wat z’n gedrag en welzijn compleet maakt: een leven dat een beetje voelt zoals dat van zijn wilde voorouders.

Tekst: Nique Hanskamp/Hart voor Dieren  Beeld: Shutterstock

Lees ook: 10 kattengedragsmythen onder de loep


Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Meest gelezen berichten